|
|
BE£TNO
Powierzchnia so³ectwa 8,4 km2, 174 mieszkañców.
Uw³aszczenie w 1821 r. objê³o 5 gospodarzy, którzy za prawo w³asno¶ci oddali po³owê u¿ytkowanego gruntu. W 1861 r. wie¶ liczy³a 200 mieszkañców. W 1882 r. by³a tu krochmalnia i cegielnia.
Na pocz±tku XX w. maj±tek obszarniczy liczy³ 625 ha, po I wojnie ¶wiatowej - 512 ha. Wyzwolenie przynios³y jednostki I AWP 7 marca 1945 r.
Do 1954 r. Be³tno znajdowa³o siê w powiecie bia³ogardzkim, w gminie Lekowo. W 1958 r. zosta³o przy³±czone do GRN Rusinowo. Obecnie wie¶ Be³tno stanowi samodzielnie so³ectwo.
BERKANOWO
Powierzchnia so³ectwa 22,9 km2, 359 mieszkañców.
W 1811 r. w Berkanowie gospodarowa³o 9 ch³opów pe³norolnych i 1 ¶redniorolny, z których do 1821 r. piêciu utraci³o gospodarstwa. Pozosta³ych uw³aszczono w 1823 r. - w zamian za wolno¶æ mieli
oni dostarczaæ powodów, zbo¿a, nasion i paszy (z mo¿liwo¶ci± zamiany na gotówkê). Do 1884 r. przetrwa³y tylko dwa gospodarstwa. w po³. XIX w. we wsi dzia³a³ m³yn wodny. Na pocz±tku XX w. by³
tu najwiêkszy prywatny maj±tek ziemski w gminie (1380 ha), który sukcesywnie rozparcelowywano. W 1926 r. wybudowano szosê do Z±browa. Wyzwolenie przynie¶li ¿o³nierze polscy 6 marca 1945 r.
Do 1954r. Berkanowo znajdowa³o siê w gminie Lekowo w powiecie bia³ogardzkim.
Obecnie jest siedzib± so³ectwa obejmuj±cego Berkanowo, G³uszkowo i Z±browo. Wie¶ jest zwodoci±gowana i o¶wietlona. W Berkanowie znajduje siê XIX-wieczny ko¶ció³ pw. ¶w. Kazimierza,
wy¶wiêcony 10 listopada 1947 r.
BIERZWNICA
Powierzchnia so³ectwa km2, 568 mieszkañców.
W 1446 r. czê¶æ wsi naby³ klasztor Kartuzy w ¦widwinie, w 1540 r. obszar ten przeszed³ na w³asno¶æ elektora (posiad³o¶æ pañstwowa). Wie¶ rozdzieli³a dawna granica pomiêdzy powiatem bia³ogardzkim i
¶widwiñskim. 31 sierpnia 1851 r. otwarty zosta³ szpitalik wiejski z 13. ³ó¿kami, a bêd±cy fundacj± miejscowego posiadacza ziemskiego - Sophienstifta. W 1919 r. pracowa³o 31. pobliskich robotników
rolnych (sezonowych). W 1916 r. rozpoczê³a funkcjonowaæ Szkota Wiejska, w której pracowa³o 2 nauczycieli. W 1925 r. wie¶ liczy³a 719 mieszkañców, w 1936 r. -583 mieszkañców. Ponadto by³y 104
gospodarstwa poni¿ej 10 ha, posiadaj±ce 9,3% ziemi rolno-u¿ytkowej i 13 gospodarstw w granicy 10-15 ha, obejmuj±ce 10,6% ziemi. Do 1954 r. w powiecie biatogardzkim, gmina Brze¼no. Od 1954 r. siedziba G.R.N.
Obecnie w Bierzwnicy funkcjonuje w nowo wybudowanych budynkach wraz z sal± gimnastyczn± Zespó³ Szkó³, w którym mie¶ci siê Szkota Podstawowa i Gimnazjum. Prê¿nie dzia³a biblioteka wraz z czytelni±.
W pobli¿u parku pa³acowego zlokalizowany jest stadion sportowy, na którym rozgrywa swoje mecze w VI lidze zespó³ pi³ki no¿nej "Huragan".
CIESZENIEWO
Powierzchnia so³ectwa 11,3 km2, 225 mieszkañców.
W 1782 r. w Cieszeniewie znajdowa³y siê 2 folwarki, m³yn wodny, 14 zagród ch³opskich, 23 domy. W 1861 r. zbudowano ko¶ció³. W 1883 r. utworzono pomocniczy punkt pocztowy. W koñcu lat 90. XIX w. wie¶ uzyska³a po³±czenie kolejowe
ze ¦widwinem i Po³czynem. W czasie wyborów w 1936 r. 258 osób g³osowa³o na Hitlera. Wyzwolenia wsi dokonali ¿o³nierze I AWP 6 marca 1954 r. - w trakcie walk wziêto do niewoli 100 jeñców oraz zarekwirowano znaczne ilo¶ci sprzêtu. Do 1954 r.
Cieszeniewo znajdowa³o siê w powiecie bia³ogardzkim, gmina Brze¼no, od 1954 r. w GRN S³awa, od 1962 r. w GRN Bierzwnica. Obecnie stanowi so³ectwo gminy ¦widwin.
KLUCZKOWO
Powierzchnia so³ectwa 11,6 km2, 214 mieszkañców.
Kluczkowo by³o prawdopodobnie w³asno¶ci± Wedlów. W 1446 r. czê¶æ wsi przesz³a na w³asno¶æ klasztoru kartuzów w ¦widwinie, a nastêpnie sta³a siê domen± elektorsk±. Uw³aszczenie, zakoñczone w 1827 r., objê³o
7 gospodarzy , którzy w zamian za wolno¶æ oddali 1/4 uprawianej ziemi oraz przez 10 lat oddawali po 6 korców i 5,5 garnców ¿yta (z mo¿liwo¶ci± zamiany na gotówkê). W 1855 r. odnotowano istnienie m³yna wodnego
i 36 domów, a w 1882 r. - cegielni. We wsi mie¶ci³a siê siedziba parafii ewangelickiej. Na pocz±tku XX w. zbudowano szosê do ¦widwina oraz dokonano parcelacji maj±tku junkierskiego. Kluczkowo zosta³o wyzwolone 6
marca 1945 r. przez jednostki polskie z 4. pu³ku piechoty 2. dywizji, wspierane przez czo³gi. Do 1954 r. wie¶ znajdowa³a siê w powiecie bia³ogardzkim, w gminie Brze¼no, od 1954 r. w GRN Bierzwnica. W 1963 r.
ze ¶rodków pañstwowych wybudowano szko³ê, w 1965 r. w czynie spo³ecznym - liniê telefoniczn± do Bierzwnicy.
KROSINO
Powierzchnia so³ectwa 13,9 km2, 508 mieszkañców.
Historie Krosina rozpoczyna informacja, ze w 1490 i 1509 r. klasztor kartuzów ze ¦widwina naby³ tu czê¶æ gruntów. uw³aszczenie, zakoñczone w 1825 r. objê³o 6 gospodarstw. ch³opi otrzymali po 145 mórg,
a w zamian p³acili rentê po 50 talarów rocznie i dwa razy w roku udzielali powodów z inwentarzem do Ko³obrzegu. Rentê zniesiono w 1848 r. Na pocz±tku XX w. maj±tek junkierski obejmowa³ 651 ha. W
trakcie II wojny ¶wiatowej w maj±tku pracowali jeñcy amerykañscy - lotnicy zestrzeleni na terytorium Niemiec. Krosino zosta³o wyzwolone 3 marca 19456 r. przez jednostki I AWP. Do 1954 r. wie¶
znajdowa³a siê w gminie ¦widwin, powiat bia³ogardzki.
So³ectwo obejmuje Krosino i Przymiarki. Prê¿nie dzia³a sekcja pi³karska, która utrzymuje dwie dru¿yny - seniorów i ,,oldboyów".
£¡KOWO
Powierzchnia so³ectwa 16,3 km2, 236 mieszkañców.
W £±kowie znajduj± siê pozosta³o¶ci grodziska z IX-XI w. W czasie wojny siedmioletniej znajdowa³ siê tu obóz wojsk rosyjskich. W 1782 r. odnotowano: 2 folwarki, 2 owczarnie, 6 domów mieszkalnych.
Uw³aszczenie objê³o 8 gospodarzy, którzy zachowali ca³o¶æ gospodarstw, otrzymali po 2 konie, 4 wo³y, po 1 krowie, 1 ¶wini i 1 gêsi. W zamian p³acili rocznie po 36 talarów renty i przez trzy lata
po piêæ korców ¿yta i jêczmienia. W 1882 r. maj±tek obszarniczy liczy³ 585 ha, dzia³a³a krochmalnia parowa i cegielnia. Na pocz±tku XX w. rozparcelowano 166 ha. Do 1954 r. wie¶ znajdowa³a siê w
gminie Lekowo, od 1954 r. w GRN Oparzno, od 1960 r. w GRN Rusinowo.
Obecnie £±kowo stanowi so³ectwo, w którego sk³ad wchodz± miejscowo¶ci: £±kowo i Osowo. £±kowo le¿y z dala od g³ównych tras komunikacyjnych, w pobli¿u jeziora, nad którym mo¿na przyjemnie spêdziæ
wolny czas, ³owi±c ryby czy uprawiaj±c sporty wodne. We wsi funkcjonuje ¶wietlica, oferuj±ca dzieciom i m³odzie¿y ró¿norodne gry.
LEKOWO
Powierzchnia so³ectwa 22,2 km2, 741 mieszkañców.
Najstarsze ¶lady ¿ycia cz³owieka na terenie Lekowa siêgaj± epoki m³odego br±zu, co potwierdza odkryte cmentarzysko popielcowe. Z XVIII w. pochodz± ko¶ció³ i pa³ac. Czê¶æ wsi nale¿a³a do komturii
sprzedanej w koñcu XVIII w. W czasie wojny siedmioletniej, kiedy wojska rosyjskie za³o¿y³y obóz pod Lekowem, dosz³o do potyczki miêdzy nimi i wojskami pruskimi. W wyniku uw³aszczenia ch³opi
otrzymali ³±cznie ponad 1900 mórg ziemi i ok. 800 mórg pastwisk. W 1882 r. funkcjonowa³a tu krochmalnia parowa i cegielnia. W 1884 r. by³o 13 gospodarstw pe³norolnych, jedno ¶redniorolne i
2 gospodarstwa nowo osiedleñcze. Przed I wojn± ¶wiatow± dzia³a³o ko³o gospodyñ wiejskich. w latach miêdzywojennych w maj±tku ziemskim (922 ha) pracowa³o 105 robotników rolnych. Wyzwolenie 2 -
4 marca 1945 r. przynios³y jednostki radzieckie ze sk³adu 3. Armii Uderzeniowej. do 1954 r. Lekowo by³o siedzib± w³adz gminnych w powiecie bia³ogardzkim. Wie¶ Lekowo po³o¿ona jest w pobli¿u
malowniczych lasów, obok dwóch jezior zasobnych w ryby.
Obecnie so³ectwo Lekowo obejmuje miejscowo¶ci: Lekowo, Kartlewo, Kunowo. W Lekowie znajduje siê szko³a podstawowa, przy GOK-u dzia³a zespó³ ludowy ,,D±browiacy", który jest znany nie tylko
w województwie, ale i w kraju.
OPARZNO
Powierzchnia so³ectwa 8,4 km2, 174 mieszkañców.
W 1729 r. w Oparznie wzniesiono ko¶ció³. W czerwcu 1760 r. przebywa³y tu wojska kozackie armii carskiej. Uw³aszczenie objê³o 10 rolników, którzy w zamian za wolno¶æ oddali 1/4 u¿ytkowanej
ziemi i do 1852 r. p³acili rentê pieniê¿n±. W 1882 r. maj±tek ziemski obejmowa³ 959 ha, funkcjonowa³a tu krochmalnia, gorzelnia, wytwórnia dro¿d¿y prasowanych i cegielnia. W 1885 r. otwarto
pomocniczy punkt pocztowy. Przed objêciem w³adzy przez Hitlera dzia³a³ tu silny lokalny o¶rodek partii konserwatywno-nacjonalistycznej. Wie¶ 4 marca 1945 r. wyzwolili ¿o³nierze ze sk³adu 3.
Armii Uderzeniowej. Do 1954 r. Oparzno znajdowa³o siê w gminie Lekowo. W 1960 r. zosta³o ustanowione siedzib± w³adz gminy. Po 1960 r. czê¶æ jej terenu w³±czono do gminy ¦widwin.
Obecnie Oparzno jest siedzib± so³ectwa. W ostatnich latach inwestycje objê³y g³ównie Szko³ê Podstawow±, która wzbogaci³a siê o dwie klasy, ¶wietlicê, salê gimnastyczn±, kuchniê, kot³owniê,
oczyszczalniê ¶cieków. Obok szko³y po³o¿one jest przepiêkne jezioro Oparzno, nad którym mo¿na spêdziæ wolne chwile.
ROGALINO
Powierzchnia so³ectwa 4,4 km2, 155 mieszkañców.
W Rogalinie znajduj± siê pozosta³o¶ci grodziska z IX-XI w. W 1929 r. rozparcelowano maj±tek ziemski obejmuj±cy 486 ha. Wyzwolenie 6 marca 1945 r. przynios³y wojska I AWP. Wiosn± 1945 r.
w¶ród miejscowej ludno¶ci niemieckiej dzia³a organizacja zbrojna. W wyniku jej likwidacji odebrano znaczne zapasy amunicji: 6 karabinów maszynowych, kilka pistoletów maszynowych, 11 piê¶ci
przeciwczo³gowych, granaty. Do 1954 r. wie¶ by³a w gminie Bia³y Zdrój, od 1962 r. w GRN ¦widwin. Wyró¿nieniem dla ca³ej wsi jest tytu³ ,,Najpiêkniejszej wsi w gminie ¦widwin",
uzyskany w 1997 r.
RUSINOWO
Powierzchnia so³ectwa 16,6 km2 ,483 mieszkañców.
W Rusinowie znajduj± siê ¶lady grodziska z IX-XI w. 26 czerwca 1726 r. wielki pozar strawi³ po³owê wsi. Latem 1760 r. przebywa³y tu wojska rosyjskie. Uw³aszczenie objê³o 12 gospodarzy, którzy
musieli p³aciæ roczna rentê po 50 talarów i czê¶ciowo w zbo¿u (do 1851). Mie¶ci³a siê tu siedziba parafii ewangelickiej. W 1852 r. zbudowano ko¶ció³. Od 1879 r. istnia³a agentura pocztowa.
Pod koniec XX w. dzia³a³a cegielnia i szkó³ka dwuklasowa, zainstalowano urz±dzenia telegraficzne. W 1901 r. wybudowano szosê do ¦widwin. ¦widwin progu I wojny ¶wiatowej w miejscowej szkole
pracowa³o dwóch nauczycieli. W wyborach w marcu 1939 r. na Hitlera pad³o 371 g³osów. 3 marca 1945 r. wie¶ wyzwoli³y jednostki radzieckie 3. armii Uderzeniowej. W 1963 r. wybudowano szko³ê.
W 1964 r. ukoñczono budowê drogi do Osowa. W 1968 r. powsta³a miedzykó³kowa baza maszynowa.
Obecnie Rusinowo jest siedziba so³ectwa obejmuj±cego miejscowo¶ci: Rusinowo, Bedlno, Blizno, Karpno, Kawczyno, K³o¶niki, Kowanowo, Przybyradz, ¦liwno. Wa¿ne decyzje, sposoby rozwi±zania
problemów le¿± w gestii Rady So³eckiej. Mieszkañcy Rusinowa s± cz³onkami zespo³u folklorystycznego ,,D±browiacy". W odleg³o¶ci 5 km jest piêkne rybne jezioro Klêpnica.
S£AWA
Powierzchnia so³ectwa 9,5 km2 ,177 mieszkañców.
W 1446 r. klasztor kartuzów ze ¦widwin naby³ tu czê¶æ gruntów. gruntów pobliskich £êgach w 1469 r. rozegra³a siê tzw. Bitwa o krowê miêdzy mieszczanami nowomarchijskiego ¦widwina i mieszczanami
pomorskiego Bia³ogardu. W 1782 r. znajdowa³y siê tu folwark, owczarnia, karczma, ku¼nia i 20 domów, mieszka³o 8 ch³opów, 4 ,,pó³ch³opów" i baka³arz. W latach 1852 - 54 wybudowano jedyna w
ówczesnej rejencji koszaliñskiej drogê prywatn± do Bierzwnicy. W 1881 r. otwarto pomocniczy punkt pocztowy. W wyniku parcelacji maj±tku junkierskiego (1920-21 r.) utworzono 23 gospodarstwa
osadnicze. S³awa zosta³a wyzwolona 6 marca 1945 r. przez ¿o³nierzy polskich 16. pu³ku piechoty ze sk³adu 6. dywizji. Tu nawi±zano ³±czno¶æ z oddzia³ami radzieckimi. Do 1954 r. S³awa znajdowa³a
siê w powiecie bia³ogardzkim, w gminie Bia³y Zdrój. Od 1954 r. mie¶ci³a siê tu siedziba GRN. W 1962 r. zosta³a w³±czona do GRN Rusinowo.
Z 45. gospodarstw w 1945 r. do dzi¶ przetrwa³o 11. W 1998 r. wie¶ zosta³a uhonorowana drugim miejscem w konkursie ,,Najpiêkniejsza wie¶ gminy ¦widwin". W S³awie znajduje siê ko¶ció³ budowie
ryglowej z VIII w. z o³tarzem z 1770 r. i barokowym epitafium z VIII w.
SMARDZKO
W ¶redniowieczu prawdopodobnie w posiadaniu Weldów. W 1825 r. liczy³o 157 mieszkañców. Proces uw³aszczeniowy zakoñczono w 1833 r., wobec czego sta³a siê wsi± skarbow±. W 1919 r.
pracowa³o 11 polskich sezonowych robotników rolnych. W okresie miêdzywojennym funkcjonowa³y trzy maj±tki ob-szarnicze. W 1939 r. wie¶ liczy³a ju¿ 432 mieszkañców. Do 1954 r. w powiecie
bia³ogardzkim, gmina Bia³y Zdrój, od 1954 r. w G.R.N. Stawa, a od 01.01.1962 r. w G.R.N. ¦widwin.
W chwili obecnej na terenie wsi funkcjonuje du¿a ferma trzody chlewnej i zak³ad produkcji rolnej wraz z ferm± byd³a mlecznego. Smardzko sta³o siê wa¿nym o¶rodkiem gospodarczym w
zakresie produkcji rolno-zwierzêcej.
We wsi jest gazoci±g, do którego sukcesywnie pod³±czane s± gospodarstwa domowe, jak i kot³ownia Spó³dzielni Mieszkaniowej.
Ponadto jest zapleczem mieszkalnym dla miasta ¦widwin, z racji posiadania rezerw terenowych pod budownictwo mieszkaniowe.
STARY PRZYBYS£AW
Powierzchnia so³ectwa 9,7 km2 ,259 mieszkañców.
Pierwsza wzmianka o Starym Przybys³awiu dotyczy roku 1341. Przed 1378 r. by³ on w³asno¶ci± rodu Wedlów. Proces uw³aszczeniowy zakoñczy³ siê w 1839 r. Wie¶ wyzwolili 4 marca
1954 r. ¿o³nierze radzieccy z 3. Armii Uderzeniowej. W listopadzie 1949 r. otwarto punkt biblioteczny. Do 1954 r. wie¶ znajdowa³a siê w GRN Oparzno, do 1960 r. w GRN ¦widwin. To
tutaj znajdowa³ siê najlepszy w powiecie klub GS w latach 1965 - 66, przoduj±cy w powiecie uniwersytet powszechny i zespó³ teatralny.
So³ectwo obejmuje Stary i Nowy Przybys³aw oraz Mi³obrzeg. We wsi jest du¿y stadion, z którego korzystaj± dru¿yny sportowe z po9bliskich miejscowo¶ci, jak i jezioro,
stanowi±ce miejsce wypadowe dla mieszkañców ¦widwin ¦widwin wêdkarzy z okolicznych miejscowo¶ci.
Z¡BROWO
Powierzchnia so³ectwa 10,5 km2 ,194 mieszkañców.
18 lipca 1812 r. w Z±browie kwaterowali polscy ¿o³nierze z legionów Napoleona, id±cy do Rosji. Uw³aszczenie w 1825 r. objê³o piêciu gospodarzy, którzy
za wolno¶æ oddali po³owê u¿ytkowanej ziemi. W 1882 r. maj±tek obszarniczy liczy³ 670 ha. W 1887 r. rozpoczêto budowê drogi do ¦widwina. Od 1900 r. dzia³a³a
tu agentura pocztowa. W dwudziestoleciu miêdzywojennym wie¶ zyska³a po³±czenie autobusowe ze ¦widwinem, wybudowano szosê do Berkanowa. Wyzwolenie nast±pi³o 7
marca 1945 r. Do 1954 r. D±browo nale¿a³o do gminy Lekowo, powiat bia³ogardzki. W 1963 r. ze ¶rodków pañstwowych wybudowano szko³ê. W 1965 r. zbudowano drogê
do Miêdzyrzecza. Obecnie D±browo wchodzi w sk³ad so³ectwa Berkanowo.
|
|
